Hệ thống lạnh trên xe Hybrid cơ bản cũng tương tự như trên xe sử dụng động cơ đốt trong, tuy nhiên hệ thống sẽ được tối ưu về kỹ thuật nhằm mục đích giảm mức tiêu thụ năng lượng trên xe, một số bộ phận như lốc lạnh xe Hybrid sẽ được thiết kế phù hợp cho cả hai kiểu dẫn động của động cơ đốt trong và động cơ điện.
Lốc lạnh xe Hybrid (Máy nén)
Trên xe Hybrid, để đáp ứng nhu cầu làm lạnh trong xe ngay cả khi động cơ không hoạt động, một loại lốc lạnh Electric Inverter Copressor đã được lắp thay cho loại lốc dẫn động bằng curoa.
Cơ bản loại lốc này giống như lốc xoắn ốc chỉ khác phần dẫn động là bằng một motor điện xoay chiều – sử dụng điện cao áp của hệ thống Hybrid, được lắp trong vỏ lốc lạnh.
Lốc lạnh xe Hybrid
Tuy nhiên một số hãng vẫn duy trì bộ ly hợp từ kết hợp khớp một chiều trên lốc điện nhằm đáp ứng cả hai nguồn dẫn động là motor điện và curoa (động cơ đốt trong).
Dòng điện xoay chiều điều khiển động cơ lốc lạnh xe Hybrid được chuyển đổi từ bộ biến tần A/C. Bộ biến tần này tích hợp trong bộ biến tần của hệ thống Hybrid.
Chức năng của biến tần là chuyển điện áp một chiều thành điện áp xoay chiều (hoặc ngược lại).
Đối với loại lốc điện, A/C ECU dễ dàng điều khiển tốc độ quay nên việc kiểm soát dòng môi chất lạnh (gas lạnh) trong hệ thống lạnh sẽ tối ưu hơn, đáp ứng nhanh cho yêu cầu làm lạnh và giảm mức tiêu hao năng lượng của xe.
Trong lốc cũng được lắp bộ tách dầu lạnh, đưa phần lớn lượng dầu trở lại lốc, tránh tình trạng dầu lên hệ thống nhiều sẽ làm giảm hiệu suất làm lạnh.
Loại lốc lạnh điều khiển điện sử dụng dầu lạnh ND11 (loại dầu này có tính cách điện cao) thay vì ND 8/9 như hệ thống bình thường vì liên quan đến điện cao áp AC (xấp xỉ 200 V AC).
Điều khiển lốc lạnh
Để tối ưu tính năng hệ thống và đạt được mức tiết kiệm nhiên liệu tốt nhất, A/C ECU sẽ kiểm soát tốc độ của lốc lạnh dựa trên tín hiệu của cảm biến nhiệt độ dàn lạnh. So sánh nhiệt độ dàn lạnh mong muốn và nhiệt độ dàn lạnh thực tế.
A/C ECU tính toán tốc độ lốc lạnh cần thiết và gửi yêu cầu về HV ECU (High Voltage ECU), HV ECU sẽ điều khiển AC Inverter cấp dòng đến motor AC trong lốc, đáp ứng tốc độ quay cần thiết.
1. Thiếu hoặc Thừa Gas Lạnh (Môi Chất Lạnh)
Thiếu gas: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Hệ thống có thể bị rò rỉ gas ở các đường ống, gioăng phớt, dàn nóng, dàn lạnh, van tiết lưu, hoặc chính lốc lạnh. Khi thiếu gas, lốc lạnh không thể nén đủ áp suất để làm lạnh hiệu quả.
Thừa gas: Ngược lại, việc nạp quá nhiều gas cũng làm giảm hiệu suất làm mát. Áp suất trong hệ thống quá cao sẽ làm giảm khả năng trao đổi nhiệt của dàn nóng và dàn lạnh, dẫn đến tình trạng mát không sâu.
3. Vấn Đề Từ Các Bộ Phận Khác Trong Hệ Thống Điều Hòa
Hệ thống điều hòa là một chu trình khép kín và liên kết, lỗi ở một bộ phận có thể ảnh hưởng đến toàn bộ:
Dàn nóng (Condenser) bị bẩn hoặc tắc nghẽn: Dàn nóng là nơi tản nhiệt. Nếu dàn nóng bị bẩn do bụi, lá cây, côn trùng hoặc bị móp méo, nó sẽ không thể giải nhiệt hiệu quả, làm tăng áp suất hệ thống và giảm khả năng làm lạnh.
Dàn lạnh (Evaporator) bị bẩn hoặc tắc nghẽn: Dàn lạnh là nơi hấp thụ nhiệt. Nếu dàn lạnh bị bám bụi, nấm mốc, luồng gió qua dàn sẽ kém đi, không khí không được làm mát tối ưu.
Quạt làm mát dàn nóng/dàn lạnh yếu hoặc hỏng: Quạt giúp lưu thông không khí qua các dàn. Nếu quạt yếu, tốc độ gió kém, khả năng trao đổi nhiệt sẽ giảm. Đối với Prius, quạt làm mát biến tần của lốc lạnh cũng rất quan trọng.
Van tiết lưu (Expansion Valve) hoặc Ống tiết lưu (Orifice Tube) bị tắc: Van tiết lưu có nhiệm vụ phun môi chất lạnh vào dàn lạnh dưới dạng sương mù. Nếu bị tắc một phần, lưu lượng gas vào dàn lạnh không đủ, dẫn đến lạnh kém.
Cảm biến nhiệt độ lỗi: Các cảm biến nhiệt độ trong xe hoặc trên dàn lạnh/dàn nóng bị lỗi có thể cung cấp thông tin sai cho ECU điều hòa, khiến hệ thống không điều chỉnh đúng công suất làm lạnh.
Lọc gas (Phin lọc gas/Receiver Drier) bị ẩm hoặc tắc: Lọc gas có nhiệm vụ lọc bỏ cặn bẩn và hút ẩm trong hệ thống. Nếu lọc bị bão hòa ẩm hoặc tắc nghẽn, nó sẽ cản trở lưu thông gas và làm giảm hiệu quả làm lạnh.
4. Lỗi Hệ Thống Điện hoặc ECU Điều Hòa
Điện áp cung cấp không ổn định: Với lốc lạnh hybrid của Prius, điện áp từ bộ biến tần (inverter) rất quan trọng. Nếu bộ biến tần có vấn đề, lốc lạnh có thể không nhận đủ điện áp hoặc dòng điện phù hợp để hoạt động ở công suất tối ưu.
Lỗi ECU điều hòa hoặc hệ thống điều khiển: Đôi khi, chính bộ điều khiển trung tâm của hệ thống điều hòa (hoặc ECU tổng) gặp trục trặc, không gửi tín hiệu điều khiển chính xác đến lốc lạnh hoặc các bộ phận khác.
Các Bước Khuyến Nghị Khách Hàng Kiểm Tra:
Kiểm tra lượng gas lạnh: Bằng đồng hồ chuyên dụng để xem áp suất và lượng gas có đúng tiêu chuẩn nhà sản xuất không. Kiểm tra rò rỉ gas bằng thiết bị dò rỉ hoặc nước xà phòng.
Kiểm tra chức năng lốc lạnh: Đặc biệt là van điều khiển lốc nếu là loại biến thiên. Cần kiểm tra áp suất nén đầu ra của lốc.
Vệ sinh/kiểm tra dàn nóng, dàn lạnh và quạt: Đảm bảo chúng sạch sẽ và hoạt động tốt.
Kiểm tra van tiết lưu và lọc gas: Có thể cần thay thế nếu chúng bị tắc hoặc bão hòa.
Kiểm tra hệ thống điện và cảm biến: Đọc lỗi bằng máy chẩn đoán chuyên dụng để xem có mã lỗi nào liên quan đến hệ thống điều hòa không.
Kiểm tra bộ biến tần (Inverter) của lốc lạnh Hybrid (quan trọng với Prius): Đây là bộ phận đặc trưng của xe hybrid, cung cấp điện cho lốc lạnh. Nếu bộ này có vấn đề, lốc sẽ không hoạt động tối ưu.
